SOKAKU I TË MARRËVE

Eindelijk waren we er: Gjirokastër!
Zoals altijd vertrouwden we op Google Maps, die ons een steile weg omhoog stuurde naar een gratis parkeerplek. Het plekje bleek naast een bus, net groot genoeg om onze Fiat Panda ertussen te wurmen. Meer vierwielers konden er écht niet meer bij. En dat noemt Google Maps een "P" op de kaart! Maar goed, we stonden er!

Nog voordat we boven waren, werden we op elke straathoek door locals naar hun privéparkeerplekken gewezen. Iedereen wilde onze auto wel kwijt voor 200 lekë. En wij? Wij stonden daar triomfantelijk op het hoogste punt, vlakbij de Brug van Ali Pasha.

Vanaf de auto liepen we het laatste stukje verder. Langs verlaten stenen huisjes, oude tuinmuurtjes en over kronkelende kiezelpaden. Het landschap voelde bijna surrealistisch aan: als wolken van bergen, met glooiende lijnen bedekt met zacht gras. Af en toe hoorden we de echo van belletjes van grazend vee. Smalle, slingerende paadjes leidden ons richting de brug.

Maar deze brug is niet zomaar een brug. Ooit maakte hij deel uit van een indrukwekkend aquaduct, gebouwd in opdracht van Ali Pasha van Tepelena — de Ottomaanse heerser die begin 19e eeuw zijn stempel drukte op deze regio. Via dit bouwwerk werd water vanuit de bergen naar het kasteel van Gjirokastër geleid. Het aquaduct strekte zich uit over meer dan 10 kilometer en werd destijds beschouwd als een technisch hoogstandje. Vanaf de brug heb je een prachtig uitzicht over de vallei van de Drin.

Na de dood van Ali Pasha in 1822 raakte het aquaduct grotendeels verwoest of in verval. Vandaag de dag is alleen het onderste deel van de brug bewaard gebleven.

In één woord: schitterend. Maar ook: gevaarlijk. We durfden het niet aan om helemaal naar beneden te lopen, langs het steile bergpad richting de brug. Een klein stukje was genoeg om wat foto's te maken en de sfeer op te snuiven.

Daarna genoten we van een ijskoude smoothie en Ad van zijn cappuccino bij de nieuwe Bar Coffee Çarni, met prachtig uitzicht op de brug. En, heel belangrijk,  eindelijk weer eens een toilet! Al was het er eentje van het type ‘hurktoilet’: een gat in de grond, met de douchebak erin.
Vreselijk. Wie dat ooit handig heeft gevonden... jij mag het zeggen! In ieder geval ik sloeg deze wc stop toch echt over. Zo nodig hoefde ik dan toch ook niet!

Daar waren we dan eindelijk.
Via slingerwegen en een soort trap naar beneden kwamen we aan bij ons onderkomen: een gezellig plekje, midden in het oude, hoger gelegen deel van Gjirokastër. Het was even puzzelen hoe we er met de auto konden komen, maar bij aankomst in Sokaku i të Marrëve (de "Straat van de Dwazen") kregen we te horen dat het behoorlijk knap was dat we zo dichtbij de woning wisten te parkeren. JA, blijkt maar weer dat we zo dwaas nog niet zijn! 

"Gjirokastër is de stad van de duizend stappen," zei onze gastheer glimlachend.
We werden verwelkomd met een biertje en een soda van het huis. Zelfs een klein zwembadje was aanwezig! Maar uitrusten zat er nog niet in, we hadden voor deze middag en avond nog genoeg op het programma staan, ondanks de 34 graden.

En daar gingen we weer.
Ik blijf het herhalen: klimmen, klimmen en nog eens klimmen.
TIP: Als je zoveel energie moet leveren, eet dan eerst cheesecake!

Dus besloten we eerst in het gezellige winkelstraatje een flinke punt cheesecake te nemen. Zelfs de stoelpoten en tafels in Gjirokastër zijn aangepast aan de helling, zodat je toch een beetje recht kunt zitten. Wat een schuine stad — nog steiler dan Berat! 

Na de cheesecake dan toch maar begonnen aan de volgende klim. Oeps… verkeerde suikers tot mij genomen! Ik was al moe bij de eerste traptreden omhoog, over de keiharde, afgesleten kiezels. De weg naar het kasteel van Gjirokastër was minder lang dan die in Berat en Shkodër, maar met de steeds hogere temperaturen werd ook deze tocht pittig.

Ook dit kasteel heeft natuurlijk weer een legende — en laat dat nou net het soort verhaal zijn waarbij mijn verbeelding op hol slaat!
Maar eerst de legende rond het kasteel van Gjirokastër:

Lang geleden, in de middeleeuwen, werd het land geteisterd door Ottomaanse invallen. Tijdens één van deze aanvallen vluchtten de mensen van Gjirokastër naar het kasteel boven op de heuvel: een toevluchtsoord met dikke muren en uitzicht over de vallei.

Onder de inwoners bevond zich een jonge adellijke vrouw: prinses Argjiro. Ze stond bekend om haar schoonheid, moed en de vurige liefde voor haar stad en haar volk. Toen de Ottomanen steeds dichterbij kwamen en het lot van de stad bezegeld leek, weigerde Argjiro zich over te geven.

Om niet in handen van de vijand te vallen en haar eer en vrijheid te bewaren, nam ze haar jonge kind in haar armen en sprong ze van de hoogste toren van het kasteel – recht de diepte in. Volgens de legende overleefde de baby het op miraculeuze wijze, terwijl Argjiro zelf het leven liet.

De plek waar ze viel, zou een bron zijn geworden. Uit de stenen zou melk zijn gaan stromen om de baby te voeden. Geologisch onderzoek heeft zelfs aangetoond dat die plek daadwerkelijk bijzondere eigenschappen heeft: aan de voet van de kasteelmuren zijn de gele blokken bedekt met calciumafzettingen.

In ieder geval: mijn verbeelding sloeg op hol. Ik dacht écht dat ik een afbeelding zag in de kiezels.
Eentje die net even anders was dan de rest.

In de stenen stond op verschillende plaatsen een jonge vrouw te staan, precies op de rand van het kasteel (de route naar het kasteel).  Was het mijn verbeelding? Dacht ik nou echt ook een afbeelding te zien van haar val? Was het de hitte? Of ben ik gewoon een beetje een DWAAS?  

De naam Gjirokastër zou zijn afgeleid van de naam Argjiro en het Griekse woord kastro, wat ‘kasteel’ betekent – het kasteel van Argjiro.

Die naam leeft voort in de stenen muren, in de heuvels en in de verhalen van de bewoners.
Zo ook in Tunnel Nostalgie, waar we in gesprek raakten met de eigenaresse en haar dochter, die het souvenirwinkeltje op de hoek van de bazaar runnen. Tunnel Nostalgie is een klein museum met oude gebruiksvoorwerpen, decoraties en kleding – verborgen in de vochtige gangen onder het kasteel.

Voor slechts 100 lekë konden we dit verborgen juweeltje bezoeken. Veel mensen lopen er zomaar voorbij. Ze denken eerst dat het een rommelwinkeltje is, en twijfelen of ze er wel voor 1 euro naar binnen willen. Terwijl... in Nederland betaal je dat al voor een wc-bezoek! Wat een gedoe. Dus ik besloot spontaan te helpen met de kaartverkoop, om de omzet die dag een beetje te verhogen.

Maar echt: het was absoluut een bezoek waard. Helemaal aan het einde van de donkere gang kom je zelfs in een soort bioscoop, waar oude films op de muur worden geprojecteerd. En af en toe viel er een druppel water op je hoofd vanuit het plafond van steen. Of… was het toch melk?